امیرحسین دانش‌کهن، مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان البرز در گفت‌وگویی با «نوید شاهد البرز» از صبر و پایداری آزادگان، نقش خانواده‌های آنان و ضرورت انتقال این میراث ارزشمند به نسل امروز سخن گفت و تأکید کرد: آزادگان، روایت زنده ملتی هستند که در سخت‌ترین شرایط، تسلیم نشد و سربلند ماند.

«اسارت برای ما فقط سیم‌خاردار و جیره غذایی کم نبود؛ میدانی بود برای ایستادگی روح». محمد کوه‌فلاح، آزاده سرافراز ساوجبلاغی، از روزهایی می‌گوید که در اوج خفقان و شکنجه‌های اردوگاه‌های رژیم بعث، هم‌رزمانش با آموزشِ خواندن و نوشتن و کتاب‌خوانی، بذر امید و آگاهی را در تاریک‌ترین روزها زنده نگه داشتند.

آزاده و جانباز سرافراز، سید بهروز اکبر رضویان، از روزهایی می‌گوید که در کمین‌گاه تنگه قاسم‌لو، ۱۲۰ همرزمش به خاک و خون کشیده شدند. او از هفده شبانه‌روز پیاده‌روی تا اردوگاه می‌گوید؛ از رنج بیگاری و زبان‌هایی که از تشنگی ترک می‌خورد، اما امید به آزادی خرمشهر، آن‌ها را زنده نگه می‌داشت.

ابوالفضل حبیبی شیخ‌احمد از کودکی عاشق فوتبال بود و آرزوی پوشیدن پیراهن تیم ملی ایران را در سر داشت؛ جوانی که از زمین‌های خاکی کرج آغاز کرد و با استعداد و پشتکار، رؤیای بزرگی برای آینده‌اش ساخت. اما سرنوشت، مسیر دیگری برای او رقم زد. در میانه مرخصی و همزمان با آغاز جنگ رمضان، با وجود نگرانی خانواده و دشواری رفت‌وآمد، گفت: «من باید بروم.» خواهر شهید در این روایت از برادری می‌گوید که فوتبال را دوست داشت، اما عشق به وطن و احساس مسئولیت، او را به میدان دفاع کشاند؛ جایی که سرانجام لباس شهادت بر تن کرد.

«حسین ذوالفقاری، مردی که نامش با تعهد و اخلاص گره خورده بود، در جریان بمباران زندان اوین در تیرماه ۱۴۰۴ به آرزوی دیرینه‌اش رسید. او که حتی شکستگی دست هم نتوانست مانع حضورش در محل خدمت در روزهای پرالتهاب جنگ شود، در آخرین تماس تلفنی، خانواده‌اش را به صبر و ایستادگی سفارش کرد. در این گفت‌وگو، «سهیلا کاوندی» همسر شهید، پرده از زوایای پنهان زندگی مردی برمی‌دارد که میان مهربانی‌های پدرانه در خانه و اقتدارِ وظیفه‌شناسی در محل کار، پلی از جنس نور به سوی آسمان زد.»

«سحر ناظریان» همسر شهید والامقام مجتبی امیدی، شهید حمله رژیم صهیونیستی به زندان اوین، از مردی روایت می‌کند که از سال‌ها پیش آرزوی شهادت را در دل داشت و زندگی‌اش را با ایمان، مردم‌داری، عشق به اهل‌بیت(ع) و خدمت به خانواده و جامعه معنا کرده بود. او می‌گوید: «همسرم همیشه می‌گفت: دعا کن شهید شوم؛ شهادت برای او یک آرزو نبود، سبک زندگی‌اش بود.»

اعظم صمدی همسر شهید مرتضی جمالی‌فشی در روایت زندگی مشترک خود، از مردی می‌گوید که از نخستین دیدار، خدمت به مردم و بسیج را رسالت زندگی‌اش می‌دانست و سال‌ها با همان عهد و اخلاص زیست تا سرانجام در جریان جنگ ۱۲ روزه، با شهادت، مزد سال‌ها مجاهدت خاموش خود را گرفت. این روایت، داستان زندگی زنی است که از همان ابتدا می‌دانست باید سهم بزرگی از زندگی‌اش را با انتظار، صبر و ایمان قسمت کند.

«شهید حمیدرضا (سجاد) ادیبی همیشه می‌گفت: “الان زمان کار کردن و تلاش برای کشور است، نه شهادت”. او رفت تا ثابت کند حتی در اوجِ خدمت به وطن، می‌توان به عاقبت‌به‌خیریِ شهادت رسید. در این گفتگو، همسر شهید ادیبی از دغدغه‌های این نخبه‌ی شهید، لحظه‌های دشوارِ آخرین خداحافظی در جنگ دوازده‌روزه و صبوری‌اش برای بزرگ کردن دو یادگارِ شهید می‌گوید.»

رقیه بستاوند همسر شهید رضا بوسلیک در گفت‌وگو با نوید شاهد می‌گوید: «هنوز هم باور اینکه او دیگر در خانه نیست، برایم سخت است؛ اما آرامشی که در رفتارش بود، نوید پروازی قریب‌الوقوع را می‌داد. رقیه بستاوند، همسر شهید رضا بوسلیک، از روزهایی می‌گوید که همسرش گویی با الهامی غیبی، از صبحانه آخر و مزار خالی‌اش در گلزار شهدا برایش گفته بود. او روایت ۲۸ سال زندگی مشترک با مردی را بازگو می‌کند که در راه خدمت به نظام در مجلس شورای اسلامی، در حادثه موشکی صدا و سیما، به آرزوی دیرینه‌اش رسید.»

همسر شهید میرزایی، از شهدای جنگ ۱۲ روزه، در گفت‌وگویی صمیمی از روزهای سخت اما شیرین آغاز زندگی مشترک، ویژگی‌های اخلاقی بی‌نظیر همسرش، نظم و انضباط مثال‌زدنی و عشق او به عبادت و خدمت به مردم گفت. روایتی که نشان می‌دهد چگونه یک انسان متواضع و نظامی‌وار، تا آخرین لحظات بر اصول و ارزش‌هایش پایدار ماند.